به گزارش پایگاه خبری تریبون ملی،بسیاری از افراد به دلیل تصور بیخطر بودن مکملها، بدون بررسی نیاز واقعی بدن و گاهی برای مدت طولانی اقدام به مصرف انواع ویتامینها و مواد معدنی میکنند؛ در حالی که مصرف بیش از اندازه برخی از این مواد میتواند پیامدهای نامطلوبی برای سلامت داشته باشد.
دکتر مونا نوروزی، متخصص تغذیه و رژیمدرمانی، با اشاره به این تصور رایج تأکید کرده است که مکملها اگرچه در گروه داروها قرار نمیگیرند، اما مصرف آنها نیز باید بر اساس نیاز بدن، دوز مناسب و شرایط فردی انجام شود.
ویتامین D؛ مصرف بیشتر به معنای فایده بیشتر نیست
یکی از مکملهایی که مصرف آن در سالهای اخیر رواج زیادی پیدا کرده، ویتامین D است. به گفته این متخصص تغذیه، مصرف بیش از اندازه ویتامین D میتواند موجب افزایش کلسیم بدن و رسوب آن شود و در مواردی مشکلاتی مانند سنگ کلیه، اختلال عملکرد کلیه و حتی اختلال در ریتم قلب ایجاد کند.
ویتامین A نیز در صورت مصرف بیش از نیاز میتواند عوارضی ایجاد کند و مصرف دوزهای بالای آن در دوران بارداری اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه میتواند خطر بروز ناهنجاریهای جنینی را افزایش دهد.
همچنین مصرف بیش از اندازه آهن ممکن است با علائمی مانند تهوع، یبوست، درد شکمی و در موارد شدیدتر مسمومیت و آسیب به اندامهای داخلی همراه شود.
هر ریزش مویی به معنای کمبود ویتامین نیست
یکی از اشتباهات رایج، نسبت دادن علائمی مانند خستگی، کاهش انرژی یا ریزش مو به کمبود ویتامینهاست. در حالی که این علائم میتوانند دلایل مختلفی داشته باشند.
ریزش مو ممکن است ناشی از عوامل هورمونی، ژنتیکی، استرس، تغذیه نامناسب، برخی بیماریها یا مصرف داروها باشد و حتی کمخونی نیز میتواند در بروز آن نقش داشته باشد.
بنابراین مصرف مکملهای گرانقیمت بدون شناسایی علت اصلی مشکل، الزاماً به بهبود وضعیت فرد منجر نمیشود.
ویتامینهای محلول در چربی بیشتر در معرض تجمع هستند
ویتامینهای A، D، E و K به دلیل محلول بودن در چربی و قابلیت ذخیره شدن در بدن، در صورت مصرف بیش از حد میتوانند خطر مسمومیت ایجاد کنند.
مصرف زیاد ویتامین A ممکن است با سردرد، تهوع، دردهای عضلانی و آسیب کبدی همراه شود. افزایش بیش از اندازه ویتامین D نیز میتواند موجب بالا رفتن کلسیم بدن و بروز علائمی مانند تهوع، استفراغ، تشنگی، سنگ کلیه و اختلالات کلیوی و کبدی شود.
مصرف دوزهای بالای ویتامین E نیز ممکن است عوارضی ایجاد کند و در برخی شرایط با مشکلات عصبی همراه باشد.
ویتامین C هم باید با دوز مناسب مصرف شود
تصور دیگری که میان مردم رواج دارد، بیضرر بودن مصرف مقادیر زیاد ویتامین C بهویژه در فصل سرماست.
در حالی که مصرف بیش از اندازه این ویتامین میتواند احتمال تشکیل سنگ کلیه را افزایش دهد و موجب بروز دردهای شکمی و اسهال شود. استفاده از ویتامین C در برخی شرایط ممکن است مفید باشد، اما مصرف خودسرانه و روتین دوزهای بالای آن برای افراد سالم ضرورتی ندارد.
کودکان و زنان باردار نیازمند احتیاط بیشتری هستند
میزان نیاز بدن کودکان به ویتامینها و مواد معدنی با بزرگسالان متفاوت است و در صورت نیاز به مکمل باید از فرآوردههایی با دوز مناسب سن کودک استفاده شود.
در دوران بارداری نیز اگرچه نیاز بدن به برخی مواد مغذی افزایش پیدا میکند، اما این موضوع به معنای مصرف آزادانه انواع مکملها نیست و میزان و نوع مکمل باید با نظر پزشک یا متخصص تغذیه تعیین شود.
سالمندان نیز به دلیل احتمال ابتلا به بیماریهای مختلف و مصرف همزمان چند دارو، باید در مصرف مکملها احتیاط بیشتری داشته باشند. تغییر عملکرد کلیه و کبد با افزایش سن نیز میتواند احتمال تجمع یا تداخل برخی داروها و مکملها را افزایش دهد.
افراد مبتلا به بیماریهای کلیوی و کبدی و همچنین کسانی که به مشکلات تیروئیدی، سنگ کلیه یا بیماریهای خاص مبتلا هستند، باید پیش از مصرف برخی مکملها با پزشک مشورت کنند.
مکملها ممکن است با داروها تداخل داشته باشند
یکی دیگر از نکات مهم، احتمال تداخل مکملها با داروهای مصرفی است. برای نمونه، مصرف همزمان آهن و کلسیم با لووتیروکسین میتواند بر جذب این دارو اثر بگذارد و به همین دلیل رعایت فاصله زمانی مناسب میان مصرف آنها ضروری است.
همچنین مصرف دوزهای بالای برخی مکملها مانند ویتامین E ممکن است با داروهای مؤثر بر انعقاد خون تداخل داشته باشد. ویتامین D نیز در برخی شرایط میتواند با داروهای خاص از جمله برخی داروهای ادرارآور تداخل ایجاد کند.
مصرف یا قطع مکمل باید بر اساس شرایط فرد باشد
اینکه یک فرد باید مصرف مکملی را ادامه دهد یا متوقف کند، به نوع مکمل، مقدار مصرف، مدت استفاده و علت مصرف آن بستگی دارد. بنابراین نمیتوان برای همه افراد یک نسخه واحد تجویز کرد.
متخصصان توصیه میکنند افراد هنگام مراجعه به پزشک، فهرست کاملی از داروها و مکملهایی را که مصرف میکنند همراه داشته باشند تا احتمال تداخل یا مصرف غیرضروری کاهش یابد.
مکمل نباید جای تشخیص را بگیرد
مهمترین نکته این است که مصرف مکمل نباید جایگزین بررسی علت علائم شود. ریزش مو، ضعف، خستگی یا کاهش انرژی هرکدام میتوانند دلایل متعددی داشته باشند و ابتدا باید علت اصلی آنها مشخص شود.
در نهایت، مکملها زمانی بیشترین فایده را دارند که نیاز واقعی فرد، نوع ماده مورد نیاز، دوز مناسب و مدت مصرف مشخص شده باشد؛ چراکه افزایش مقدار مصرف همیشه به معنای افزایش فایده نیست و در برخی موارد میتواند سلامت فرد را به خطر بیندازد.