امنیت پایدار با اتکا به توان داخلی شکل می‌گیرد

به گزارش پایگاه خبری تریبون ملی،در روزهای اخیر، گزارش‌هایی از تماس‌های تلفنی محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، منتشر شده است. بر اساس این گزارش‌ها، بن سلمان در پی تحولات میدانی یمن و پیشروی نیروهای انصارالله، خواستار حمله مستقیم هوایی آمریکا به مواضع حوثی‌ها شده، اما واشنگتن با این درخواست موافقت نکرده است.

گزارش‌های منتشرشده حاکی از آن است که آمریکا در شرایط فعلی تمایلی به ورود مستقیم به درگیری نظامی در یمن ندارد و حمایت‌های خود از عربستان را در سطح ارائه اطلاعات و داده‌های هدف‌گیری دنبال می‌کند. حضور شماری از نیروهای آمریکایی در عربستان نیز، بر اساس همین گزارش‌ها، عمدتاً در چارچوب مأموریت‌های مشاوره‌ای و غیررزمی تعریف شده است.

این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که منطقه غرب آسیا همچنان با مجموعه‌ای از بحران‌های امنیتی و نظامی مواجه است و مسیرهای راهبردی از جمله باب‌المندب و دریای سرخ نیز تحت تأثیر تحولات یمن قرار دارند.

تجربه اخیر عربستان، فارغ از اختلاف‌نظرها درباره علل و ابعاد تحولات یمن، یک واقعیت مهم در مناسبات امنیتی بین‌المللی را برجسته می‌کند؛ کشورها در شرایط بحرانی نمی‌توانند صرفاً بر تضمین‌های امنیتی خارجی تکیه کنند، چرا که تصمیم قدرت‌های بزرگ در نهایت تابع مجموعه‌ای از محاسبات و منافع ملی خود آنهاست.

تجربه ایران؛ اتکا به ظرفیت‌های داخلی

در ایران نیز طی سال‌های گذشته توسعه توان دفاعی و ایجاد ظرفیت‌های بومی در حوزه‌های مختلف نظامی و امنیتی به یکی از محورهای اصلی سیاست دفاعی کشور تبدیل شده است.

در جریان درگیری‌های نظامی اخیر که با حملات هوایی و موشکی علیه اهداف و زیرساخت‌های نظامی و دفاعی ایران همراه بود، ساختار دفاعی کشور بر مجموعه‌ای از ظرفیت‌های داخلی از جمله سامانه‌های پدافندی، موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادها و شبکه فرماندهی و عملیاتی متکی بود.

این رویکرد بر این اصل استوار است که برخورداری از توان تولید، نگهداری و به‌کارگیری تجهیزات دفاعی در داخل کشور، امکان واکنش مستقل‌تر در برابر تهدیدات را فراهم می‌کند و میزان وابستگی به تصمیمات سایر کشورها را کاهش می‌دهد.

امنیت؛ محصول توانمندی ملی

تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد قراردادهای امنیتی، همکاری‌های نظامی و خریدهای تسلیحاتی می‌توانند بخشی از ظرفیت دفاعی کشورها را تشکیل دهند، اما جایگزین توان داخلی و زیرساخت‌های بومی نمی‌شوند.

در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاری بر نیروی انسانی متخصص، توسعه فناوری، تقویت زیرساخت‌های دفاعی و ایجاد ظرفیت‌های تولید داخلی، از مهم‌ترین مؤلفه‌های افزایش استقلال دفاعی کشورها محسوب می‌شود.

تحولات منطقه همچنین نشان می‌دهد که روابط میان کشورها در حوزه امنیتی، تابع شرایط سیاسی و محاسبات راهبردی است و ممکن است میزان و نوع حمایت کشورها در مقاطع مختلف تغییر کند.

از این منظر، برخورداری از توانمندی‌های داخلی به کشورها امکان می‌دهد در زمان بروز بحران، تصمیم‌گیری و واکنش خود را صرفاً به حمایت خارجی وابسته نکنند؛ موضوعی که در معادلات امنیتی منطقه غرب آسیا اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.