به گزارش پایگاه خبری تریبون ملی،آمریکا و کشورهای همراه آن در ابتکار امنیت مقابله با اشاعه (PSI) در بیانیهای مشترک، مواضع خود درباره اجرای محدودیتهای بازاعمالشده شورای امنیت علیه ایران را تشریح کردند.
بر اساس این بیانیه، کشورهای امضاکننده اعلام کردهاند که به اجرای تعهدات خود در ارتباط با قطعنامههای پیشین شورای امنیت ادامه خواهند داد و اقداماتی را برای جلوگیری از انتقال برخی اقلام، تجهیزات، مواد و فناوریهای مرتبط با فعالیتهای هستهای و سامانههای حمل سلاح به ایران دنبال خواهند کرد.
در این بیانیه به بازگشت شش قطعنامه شورای امنیت شامل قطعنامههای ۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳، ۱۸۳۵ و ۱۹۲۹ در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۵ اشاره شده است. کشورهای غربی این روند را نتیجه فعال شدن سازوکار موسوم به «اسنپبک» یا بازگشت خودکار تحریمها در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ میدانند.
فرانسه، آلمان و انگلیس در سال ۲۰۲۵ اعلام کردند که به دلیل آنچه «عدم پایبندی قابلتوجه ایران به تعهدات برجامی» خواندند، روند فعالسازی مکانیزم ماشه را آغاز کردهاند. این سه کشور در بیانیه مشترک خود تأکید کردند که بازگشت تحریمها به معنای پایان مسیر دیپلماسی نیست و همچنان از مذاکره برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک سخن گفتند.
کشورهای امضاکننده بیانیه جدید همچنین بر جلوگیری از عرضه، فروش یا انتقال اقلامی که به ادعای آنها میتواند در فعالیتهای حساس هستهای یا توسعه سامانههای حمل سلاح مورد استفاده قرار گیرد، تأکید کردهاند.
در بخش دیگری از این بیانیه، بر ادامه محدودیتهای مرتبط با انتقال تسلیحات و تجهیزات نظامی به ایران یا از ایران و همچنین حفظ ظرفیتهای قانونی داخلی کشورهای امضاکننده برای مقابله با آنچه فعالیتهای اشاعهای ایران خوانده شده، تأکید شده است.
این کشورها همچنین خواستار افزایش تبادل اطلاعات میان اعضا درباره انتقال اقلام مشمول محدودیتها، بازبینی قوانین داخلی و اتخاذ اقداماتی برای رهگیری و جلوگیری از انتقال چنین اقلامی شدهاند.
امضاکنندگان در ادامه از سایر کشورهای عضو سازمان ملل خواستهاند محدودیتهای بازاعمالشده را اجرا کنند و در همین چارچوب، هماهنگی برای جلوگیری از آنچه از سوی آنها تلاش ایران برای توسعه برنامه هستهای یا موشکهای بالستیک خوانده شده، ادامه یابد.
در این بیانیه همچنین از ایران خواسته شده است به تعهدات خود در زمینه منع اشاعه بازگردد، همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را افزایش دهد و به نگرانیهای مطرحشده درباره برنامه هستهای خود پاسخ دهد.
با این حال، موضوع بازگشت تحریمها از منظر حقوقی و سیاسی با اختلاف نظر میان اعضای شورای امنیت همراه بوده است. روسیه و چین درباره مبنای حقوقی اقدام کشورهای غربی و استمرار سازوکار قطعنامه ۲۲۳۱ دیدگاه متفاوتی دارند و مشروعیت روند انجامشده را مورد مناقشه قرار دادهاند.
اتحادیه اروپا نیز پس از فعال شدن مکانیزم ماشه، در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد که محدودیتهای مرتبط با ایران را که در چارچوب برجام در سال ۲۰۱۵ لغو شده بود، دوباره اعمال کرده است.
بیانیه اخیر به امضای شمار زیادی از کشورهای عضو ابتکار امنیت مقابله با اشاعه از جمله آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان، کانادا، استرالیا، ایتالیا، ژاپن، کره جنوبی، اسپانیا، هلند و چندین کشور اروپایی و دیگر کشورهای عضو این ابتکار رسیده است.
مناقشه درباره نحوه و مبنای بازگشت تحریمهای شورای امنیت علیه ایران همچنان یکی از محورهای اختلاف میان تهران و کشورهای غربی است و در کنار آن، اختلاف دیدگاه میان اعضای دائم شورای امنیت درباره تفسیر و اعتبار حقوقی این روند نیز ادامه دارد.
