به گزارش پایگاه خبری تریبون ملی،عملیات احداث سد کمندان ازنا سال ۸۳ با هدف تامین ۱۸ میلیون مترمکعب آب آشامیدنی شهرهای ازنا و الیگودرز تا افق سال ۱۴۳۰ و آبی کردن حدود چهار هزار و ۳۰۰ هکتار زمین کشاورزی آغاز شد و در ۲ دهه ساخت و ساز علاوه بر مشکلات متعدد مالی، با مساله زیرآب رفتن اراضی و ۲۰۰ خانه روستایی مواجه بود.
خشکسالی سال های گذشته و وضعیت معیشتی کشاورزان در این مدت نشان داد احداث سد در لرستان یک مساله حیاتی است، چراکه ۱۱ درصد آب، ۴.٧ درصد زمین، حدود ٢.٢ درصد جمعیت و ١.٧ مساحت ایران به این استان اختصاص دارد، اما سهم آن از سدهای کشور نیم درصد است.
سد کمندان از نوع خاکی با هسته رسی، ارتفاع از پی ۶۵ متر، طول تاج ۶۵۰ و عرض ۳۸ متر است که تکمیل و آبگیری آن از مصوبات سفرهای دولتمردان بوده است و اکنون با پیگیی مدیریت ارشد اجرایی لرستان و همکاری وازارت نیرو در تامین مطالبات معارضان محلی و هزینه تملک اراضی، در مراحل پایانی قرار دارد.
اکنون علاوه بر اینکه شمارش معکوس چشم روشنی اهالی ازنا و الیگودرز برای آبگیری این نیلگون آبی آغاز شده، تعیین تکلیف ۲۰۰ خانوار محل احداث سد نیز در این مدت به خوبی دنبال شده است، چراکه
به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقه ای لرستان وزارت نیرو ماه گذشته ۹۰۰ میلیارد ریال برای پرداخت به مردم بابت تملک اراضی تخصیص داده و این به معنای جلب رضایت مردم همزمان در دو جبهه عمرانی سد سازی و در عین حال توجه به مطالبات معیشتی آنان است.
این سد خاکی با هسته رسی، نه تنها بهعنوان یک منبع حیاتی برای تامین ۱۸ میلیون مترمکعب آب شرب شهرهای ازنا و الیگودرز تعریف شده، بلکه با ظرفیت تنظیم سالانه ۷۲ میلیون مترمکعب آب، توان پاسخگویی به نیازهای گسترده کشاورزی در سطح چهار هزار و ۳۰۰ هکتار از اراضی پاییندست را نیز دارد.
در کنار جنبههای فنی و عمرانی، این پروژه ملی، با اشتغالزایی برای نیروهای بومی و ایجاد چشمانداز گردشگری در منطقه کمندان، ابعاد متعددی از توسعه پایدار را دنبال کرده است و هرچند تملک کامل اراضی روستای کمندان بهعنوان یکی از آخرین چالشهای پیشروی افتتاح و آبگیری نهایی سد باقی مانده، اما به گفته مسئولان، با اختصاص اعتبارات جدید، این مانع نیز بهزودی برطرف خواهد شد.
اهمیت سد کمندان تنها در بعد فنی آن خلاصه نمیشود، بلکه این پروژه زیرساختی، نقشی کلیدی در تامین امنیت آبی شرق لرستان ایفا میکند و با بهرهبرداری کامل آن، ضمن کاهش وابستگی به منابع ناپایدار آب زیرزمینی، شرایط پایدارتری برای تامین آب شرب سالم و مطمئن فراهم میشود.
همچنین توسعه شبکههای آبیاری و زهکشی متصل به سد، افقهای تازهای را برای کشاورزی نوین و پربازده در منطقه ایجاد خواهد کرد.
این طرح نهتنها در مقابله با بحران کمآبی و خشکسالیهای دورهای دو شهر ازنا و الیگودرز موثر است، بلکه بهعنوان یک پیشران توسعه، زمینهساز رونق اقتصادی، تثبیت جمعیت روستایی و ارتقای کیفیت زندگی در شرق لرستان خواهد بود و میتواند فصل نوینی از امنیت آبی و شکوفایی اقتصادی را برای شرق استان لرستان رقم بزند.
با تکمیل بدنه، تجهیزات فنی و بخش قابلتوجهی از شبکههای آبیاری، سد مخزنی کمندان ازنا به آستانه بهرهبرداری کامل رسیده و این طرح ملی که با هدف تامین آب شرب و کشاورزی ازنا و الیگودرز طراحی شده، اکنون آماده ایفای نقش کلیدی در پایداری منابع آبی و توسعه منطقهای است.
بدنه سد کمندان ازنا تکمیل شد؛ آبگیری کامل در سال آبی آینده
معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقهای لرستان در خصوص آخرین وضعیت احداث این سازه به ایرنا گفت: بدنه سد به طور کامل احداث شده و بخشهای هیدرولیکی، ابزار دقیق، هیدرومکانیکال و الکتریکال نیز به اتمام رسیده است.
سیاوش زیدعلی افزود: در حال حاضر تنها بخشهای باقیمانده از این طرح شامل محوطهسازی، تکمیل ساختمانهای بهرهبرداری، آسفالت جادههای دسترسی و تملک باقیمانده منازل روستای کمندان است که در بالادست سد واقع شدهاند.
وی با اشاره به تملک بیش از ۹۰ درصد از اراضی و منازل روستای کمندان تصریح کرد: تعدادی از واحدهای مسکونی همچنان در حریم مخزن قرار دارند که طبق ضوابط باید تملک شوند و پیگیریهای لازم برای تامین اعتبار مورد نیاز در حال انجام است.
معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقهای لرستان با بیان اینکه عملیات اجرایی این طرح از سال ۱۳۸۳ آغاز شده است گفت: سد کمندان یک سد خاکی با هسته رسی است که ظرفیت مخزن آن ۲۸ میلیون متر مکعب بوده و توان تنظیم سالانه ۷۲ میلیون متر مکعب آب را دارد.
زیدعلی هدف از احداث این سد را تامین ۱۸ میلیون متر مکعب آب شرب سالانه برای شهرهای ازنا و الیگودرز و نیز تامین آب مورد نیاز چهار هزار و ۳۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی منطقه عنوان کرد و با اشاره به سرریز اوجی این سد با ظرفیت ۳۲۰ متر مکعب در ثانیه خاطرنشان کرد: این سرریز توان تخلیه ایمن سیلابهایی با دوره بازگشت بالا را دارد.
وی ادامه داد: از سه سال گذشته بخشی از مخزن سد بر اساس ضوابط فنی و ملاحظات مربوط به تملک اراضی، آبگیری شده است و با برنامهریزیهای انجامشده، در سال آبی آینده مخزن بهصورت کامل آبگیری خواهد شد.
زیدعلی همچنین به ظرفیتهای گردشگری منطقه اشاره کرد و گفت: منطقه کمندان به عنوان یک منطقه نمونه گردشگری در سطح ملی تعریف شده و احداث این سد چشمانداز بسیار زیبایی در فصول مختلف سال ایجاد کرده است.
وی تاکید کرد: در کنار بهرهبرداری از ظرفیتهای آبی سد، توسعه گردشگری در حاشیه دریاچه آن نیز در دستور کار قرار دارد، مشروط بر آنکه این فعالیتها آسیبی به کیفیت آب و محیطزیست وارد نکند.
سد کمندان آماده بهرهبرداری است/ تخصیص ۹۰۰ میلیارد ریال برای تملک اراضی
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان نیز در این خصوص به ایرنا گفت: وزارت نیرو ۹۰۰ میلیارد ریال برای بدهی تملک بخشی از واحدهای مسکونی دریاچه سد کمندان ازنا تخصیص داد.
داریوش حسننژاد با اشاره به پیشرفت ۸۸ درصدی این طرح، اظهار کرد: بهدلیل قرار داشتن تعدادی از منازل مسکونی در محدوده دریاچه سد، امکان آبگیری کامل فراهم نشد که با پیگیریهای انجامشده، وزارت نیرو در هفته گذشته ۹۰۰ میلیارد ریال برای تملک این منازل اختصاص داد که ظرف هفته آینده تملک پنج بلوک باقیمانده به پایان خواهد رسید.
وی افزود: برای تملک باقیمانده روستاهای مشمول طرح نیز حدود پنج میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال دیگر نیاز است که در دستور کار وزارت نیرو قرار دارد و به تدریج تامین خواهد شد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان در ادامه گفت: عملیات اجرایی این پروژه سال ۱۳۸۳ با احداث تونل انحراف آغاز شد و امروز با تلاش پیمانکار، مشاور، مدیران اجرایی و حمایت مسئولان، به مرحله بهرهبرداری نزدیک است.
حسن نژاد هدف اصلی از اجرای این طرح را تامین آب شرب شهرهای ازنا و الیگودرز به میزان ۱۸ میلیون مترمکعب از محل سراب و سد کمندان و همچنین آبرسانی به چهار هزار و ۳۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی پاییندست عنوان کرد.
وی بدون اشاره به مبلغ مشخص افزود: تا کنون هزینهای بالغ بر چند هزار میلیارد تومان برای اجرای این طرح صرف شده و برای اتمام کامل شبکههای آبیاری و زهکشی به حدود ۶ تا هفت همت دیگر نیاز است.
وی بیان کرد: هماکنون شبکههای آبیاری یک و ۲ برای حدود ۶۵۰ هکتار به پایان رسیده یا در حال تکمیل است و برای اجرای شبکههای سه و چهار نیز هماهنگیهای لازم با جهاد کشاورزی انجام شده است.
وی گفت: در فاز دوم توسعه نیز، عملیات اجرایی برای یک هزار هکتار از اراضی آغاز شده است و انتظار میرود با همکاری جهاد کشاورزی، شبکههای آبیاری تکمیلی این بخش نیز بهزودی اجرایی شود.
آبگیری سد کمندان، گامی مهم در تامین آب شرب و کشاورزی ازنا و الیگودرز
مدیرعامل شرکت مهندسی عمران و تولیدی نیرو نیز با اشاره به اهمیت این طرح ملی در تامین منابع آبی لرستان گفت: سد کمندان با هدف اصلی تامین آب شرب ازنا و الیگودرز طراحی شده و در ادامه با برنامهریزیهای انجامشده، تامین آب کشاورزی اراضی پاییندست نیز به آن افزوده شده است.
مهدی رحمانی ادامه داد: خوشبختانه در حال حاضر سد کمندان آبگیری و حجم قابل توجهی از آب در آن جمعآوری شده است که امید میرود این ظرفیت، نقش موثری در پایداری منابع آبی استان، بهویژه در بخش کشاورزی ایفا کند.
وی به میزان عملیات عمرانی انجامشده در این پروژه اشاره کرد و گفت: در بدنه این سد حدود پنج میلیون و نیم مترمکعب خاکریزی انجام شده و شامل ۲ تونل انحرافی، سرریز آزاد و دریچههای تحتانی میباشد که از تجهیزات و مصالح با کیفیت بالا در آن استفاده شده است.
وی تصریح کرد: سطح دریاچه پشت سد حدود ۹۶۳ هکتار است و بر اساس طراحی، حجم ذخیره فعال سد حدود ۲۸ میلیون مترمکعب برآورد میشود که میتواند در سال چندین نوبت برای مصارف کشاورزی مورد بهرهبرداری قرار گیرد.